ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം - 47

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം.



 47. ഈശിത്വാദൃഷ്ടസിദ്ധിദാ


 ഈശിത്വം തുടങ്ങിയ അഷ്ടസിദ്ധികൾ നൽകുന്നവൾ

 '' അണിമാ മഹിമാ ചൈവ ലഘിമാ ഗരിമാ തഥാ

 ഈശിത്വഞ്ച വശിത്വഞ്ച പ്രാപ്തി പ്രാകാശ്യമേവ ച"

 എന്ന് അമരകോശം അഷ്ടസിദ്ധികളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. യോഗിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഈശ്വരഭാവങ്ങളാണ് ഇവ. മനുഷ്യനില്ലാത്ത സിദ്ധികൾ.



( അണിമാ- ഇഷ്ടം പോലെ ചെറുതാകാനുള്ള കഴിവ്. മഹിമാ - എത്ര വേണമെങ്കിലും വലുതാകാനുള്ള കഴിവ്.  ലഘിമാ- ശരീരത്തിന്റെ ഭാരം കുറയ്ക്കാനുള്ള കഴിവ്. ഗരിമാ - ഭാരം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവ്. ഈശിത്വം - നിശ്ചയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനുള്ള കഴിവ്. വശിത്വം - ആരേയും വശത്താക്കാനുള്ള കഴിവ്. പ്രാപ്തി - എന്തും ചെയ്യാനുള്ള കഴിവ്. പ്രാകാശ്യം - എപ്പോൾ എവിടെ പ്രകാശിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നോ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാനുള്ള കഴിവ്).



 അഷ്ടൈശ്വര്യങ്ങളിൽ ഈശിത്വം മറ്റ് ഏഴും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനാൽ അതിനു മുഖ്യസ്ഥാനം നൽകിക്കൊണ് ഈശിത്വാദി - എന്നു നാമത്തിൽ പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.


 യോഗചര്യാക്രമങ്ങളുടെ അഭ്യാസം കൊണ്ടു മാത്രം ഈ സിദ്ധികൾ ലഭിക്കുകയില്ല. ദേവീപ്രസാദം വേണം. ദേവീപ്രസാദമുള്ളവർക്ക് ക്ലിഷ്ടമായ തപശ്ചര്യകൾ ഇല്ലാതെയും സിദ്ധികൾ സ്വായത്തമാകും.

 "മഹാസിദ്ധി, മഹൈശ്വര്യാ, സിദ്ധേശ്വരീ " തുടങ്ങി പല നാമങ്ങലിൽ ലളിതാസഹസ്രനാമം ഈ ആശയം പ്രകടമാക്കുന്നു.



 ഓം ഈശിത്വാദൃഷ്ടസിദ്ധിദായൈ നമഃ

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം. 46

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം.



 46. ഈശാനാദിബ്രഹ്മമയീ


ഈശാനൻ തുടങ്ങിയ ബ്രഹ്മന്മാരുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ചവൾ. ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ , ഈശ്വരൻ, സദാശിവൻ എന്നിവരെ ചേർത്ത് 'പഞ്ച ബ്രഹ്മങ്ങൾ' എന്നു പറയുന്നു. ഇവർ ദേവിയിൽ നിന്നു ഭിന്നരല്ല. ദേവിയുടെ മൂർത്തികളാണ്. ശക്തിയുക്തരല്ലാത്തപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തവരായിരിക്കും. അപ്പോൾ അവരെ 'പഞ്ചപ്രേതങ്ങൾ ' എന്നു പറയും. ശക്തി കൂടി ചേരുമ്പോൾ സൃഷ്ടിസ്ഥിതിലയതിരോധാനുഗ്രഹരൂപമായ പ്രപഞ്ചപ്രവർത്തനത്തിനു ശക്തരായിത്തീരും. അപ്പോൾ പഞ്ചബ്രഹ്മങ്ങൾ.


 ഈശാനനൻ, തത്പുരുഷൻ, അഘോരൻ, വാമദേവൻ, സദ്യോജാതൻ എന്നീ ശിവമൂർത്തികളെ ആഗമങ്ങളിൽ പഞ്ചബ്രഹ്മം എന്ന പദം കൊണ്ടു കുറിക്കാറുണ്ട്. ഈ മൂർത്തികളായി രൂപം പൂണ്ടവൾ എന്നും വ്യാഖ്യാനിക്കാം.

 ''ബ്രഹ്മരൂപാ, ഗോവിന്ദരൂപിണി, രുദ്രരൂപാ, ഈശ്വരീ, സദാശിവാ, പഞ്ചബ്രഹ്മസ്വരൂപിണീ" തുടങ്ങി പല നാമങ്ങളിലായി ലളിതാസഹസ്രനാമം ഈ ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.


 ഓം ഈശാനാദിബ്രഹ്മമയൈ നമഃ

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം - 45

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

45. ഈശ്വരത്വവിധായിനീ

_ഈശ്വരത്വം നൽകുന്നവൾ. ഈശ്വരത്വം എന്തെന്നു വിധിക്കുന്നവൾ. ഐശ്വര്യമുള്ള ഭാവം ഈശ്വരത്വം. ഈ അർത്ഥത്തിൽ അണിമ തുടങ്ങിയ അഷ്ടൈശ്വര്യങ്ങളും തന്റെ ഭക്തർക്കു നൽകുന്നവൾ എന്നർത്ഥം. ഐശ്വര്യം എന്ന പദത്തിന് വ്യാവഹാരികമായി സമ്പത്ത്, സുഖം, ആരോഗ്യം എന്നിങ്ങനെയും അർത്ഥം. ഈ പക്ഷത്തിൽ ഭൗതിക സുഖങ്ങൾ നൽകുന്നവൾ എന്നു വ്യാഖ്യാനം.

_ഈശ്വരശബ്ദം പരമേശ്വരനെ കുറിക്കുന്നു. ഈശ്വരത്വം ഈ പക്ഷത്തിൽ ശ്രീപരമേശ്വരന്റെ പ്രഭാവമാണ്. സൃഷ്ടിസ്ഥിതിലയങ്ങൾക്ക് ഈശ്വരനെ ശക്തനാക്കുന്നത് ഈശ്വരിയായ ലളിതാംബികയാണ്.

'' ശിവശ്ശക്ത്യായുക് തോ യദി ഭവതി ശക്തഃ പ്രഭാവിതും

നചേദേവം ദേവോ ന ഖലു കുശലഃ സ്പന്ദിതുമപി "

( _ശിവൻ ശക്തിയോടു ചേർന്നാൽ പ്രഭവിക്കാൻ ശക്തനായിത്തീരുന്നു. അപ്രകാരമല്ലെങ്കിൽ - ശക്തിയോടു ചേരുന്നില്ലെങ്കിൽ - ശിവൻ ദേവനാണെങ്കിലും സ്പന്ദിക്കാൻ പോലും കഴിവില്ലാത്തവനാകുന്നു.) എന്ന് സൗന്ദര്യലഹരി.

_ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരെയും ഇന്ദ്രാദിദേവകളെയും ഈശ്വരന്മാരെന്നു പറയാറുണ്ട്. ഐശ്വര്യസമഗ്രത അവർക്കെല്ലാമുണ്ട്. ഓരോരുത്തരുടേയും ശക്തിയും പ്രവർത്തനവും ദേവി സംവിധാനം ചെയ്ത പ്രവർത്തക്രമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അങ്ങനെ ഈശ്വരത്വത്തെ വിധാനം ചെയ്തവൾ.

_ഈശ്വരശബ്ദത്തിന് നേതാവ്, അധിപതി എന്നിങ്ങനെയും അർത്ഥം. മനുഷ്യരിൽ ചിലർ അധികാരം കൊണ്ടോ ജ്ഞാന വൈരാഗ്യാദികൾ കൊണ്ടോ മറ്റുള്ളവർക്ക് ഈശ്വരന്മാരായി കാണുന്നുണ്ട്. അവർക്ക് ഈശ്വരത്വം നൽകിയവൾ.

_''തേ സമ്മതാ ജനപദേഷൂ ധനാനി തേഷാം_

_തേഷാം യശാംസി ന ച സീദതി ധർമ്മവർഗഃ_

_ധന്യാസ്ത ഏവ നിഭൃതാത്മജഭൃത്യദാരാഃ_

_യേഷാം സദാ fഭ്യുദയദാ ഭവതീ പ്രസന്നാ''

_(ദേശങ്ങളിൽ ജനസമ്മതരായും സമ്പന്നരായും യശസ്വികളായും ധർമ്മാദികൾ ക്ഷയിക്കാത്തവരായും വിനീതരായ പുത്രഭൃതദാരാദികളാൽ ധന്യരായും ഉള്ളവരെല്ലാം നിന്തിരുവടിയുടെ പ്രസാദമുള്ളവരാണ്. അവരുടെ അഭ്യുദയം നിന്തിരുവടി നൽകുന്നതാണ്.) എന്നു ദേവീമാഹാത്മ്യം.

ഓം ഈശ്വരത്വവിധായിന്യൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം - 44

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

44. ഈദ്യഗിത്യവിനിർദേശ്യാ

_ഈദൃക് - ഇതി - അവി നിർദേശ്യാ - ഇന്നവിധത്തിലുള്ളവൾ എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടാൻ ആകാത്തവൾ.

_എങ്ങനെയുള്ളവളാണ് ലളിതാംബിക എന്ന് ആർക്കും നിർദ്ദേശിക്കാനാവില്ല. പരമയോഗികൾ വേദങ്ങളിലെല്ലാം ആരാഞ്ഞിട്ടും അതു കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

_ഒരു വസ്തുവിനെയോ വ്യക്തിയെയോ മറ്റൊരാൾക്കു വിവരിച്ചു കൊടുക്കുമ്പോൾ ഇന്നതു പോലെയെന്നോ ഇന്ന ദേശത്തുള്ളതെന്നോ ഇന്ന കാലത്തുള്ളതെന്നോ പറയേണ്ടി വരും. അരൂപയും ദേശകാലാപരിച്ഛിന്നയുമായ ലളിതാംബികയെ അത്തരത്തിൽ നിർദ്ദേശിക്കാനാവില്ല. ത്രിപുരോപനിഷത്ത് ദേവിയെ 'ഹേതുദൃഷ്ടാന്തവർജിതാ' എന്നു വിവരിക്കുന്നത് ഇക്കാരണത്താലാണ്. പ്രപഞ്ചവും പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള ചരാചരങ്ങളായ സകലതും ദേവി തന്നെയാകയാൽ ഏതിനെയും ദേവീരൂപമായി പറയാം. ദേവിയുടെ അനന്തവിഭൂതികളുടെ അല്പസ്ഫുരണങ്ങൾ മാത്രമേ മഹാകവികളുടേയും, മഹാന്മാരായ ഋഷിമാരുടേയും, വേദങ്ങളുടേയും, ഉപനിഷത്തുകളുടേയും, വാക്കുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുള്ളൂ. ''ന തസ്യ പ്രതിമാ അസ്തി '' എന്നു ശ്രുതി. "തനക്കു വമൈയില്ലാതാൻ '' എന്നു തിരുവള്ളുവർ തിരുക്കുറളിൽ ഈശ്വരനെ വിവരിക്കുന്നു.

_ലളിതാസഹസ്രനാമത്തിൽ നിസ്തുലാ, നിരുപമാ ,ദേശകാലാപരിച്ഛിന്നാ ' തുടങ്ങി പല നാമങ്ങൾ ഈ ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഓം ഈദ്യഗിത്യവിനിർദേശ്യായൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 43

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

43. ഈപ്സിതാർത്ഥപ്രദായിനീ

_ഈപ്സിതമായ അർത്ഥങ്ങളെ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നവൾ. എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും സ്വാഭാവികമായി ഫലങ്ങളുളവാക്കുന്നു. മനുഷ്യർ സാമാന്യമായി ഫലം ആഗ്രഹിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നവരാണ്. നിഷ്കാമമായ പ്രവർത്തനം പോലും മോക്ഷപ്രാപ്തി എന്ന ഫലത്തെയെങ്കിലും ലക്ഷ്യമാക്കുന്നതായി കാണാം. സ്വാർത്ഥലാഭത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം കുറയ്ക്കാൻ അഭ്യാസം കൊണ്ടും മനോനിയന്ത്രണം കൊണ്ടും ഒട്ടൊക്കെ കഴിയും. ആരാധനകളും ഉപാസനയും ഫലാപേക്ഷയോടെ ചെയ്യുന്നവരാണ് അധികം പേരും._

_ആഗ്രഹങ്ങൾ എന്തു തന്നെയായാലും അതു സാധിച്ചു കൊടുക്കുന്നവളാണ് ലോകമാതാവ്. അമ്മയെ ആശ്രയിക്കുന്നവർക്ക് അമ്മയുടെ കാരുണ്യം കൊണ്ട് ദുഷ്ടചിന്തകൾ ഉണ്ടാവുകയില്ല. ഈപ്സിതം സദ്ഭാവ പ്രേരിതമായിരിക്കും. ആ ആഗ്രഹങ്ങൾ അമ്മ പ്രദാനം ചെയ്യും.ഇവിടെ അമ്മ എന്ന സങ്കല്പത്തിന് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വേണ്ടാത്തതും അരുതാത്തതുമായ ഒന്നിനുവേണ്ടി കുട്ടി വാശി പിടിച്ചു കരയുമ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് കുട്ടിയുടെ ശ്രദ്ധ കൗശലപൂർവ്വം മാറ്റി കുട്ടിക്കു ഗുണകരമായ എന്തെങ്കിലും കൊടുത്ത് അമ്മ സമാധാനിപ്പിക്കുന്നതു പോലെ ജഗദംബയും തന്റെ ഭക്തന്റെ മനസ്സിൽ നല്ല ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും അത് സാധിപ്പിച്ച് അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങൾ എന്താണെന്ന് അമ്മയോട് പറയേണ്ട ആവശ്യവുമില്ല.

_''ത്വദന്യഃ പാണിഭ്യാമഭയവരദോ ദൈവതഗണഃ_
_ത്വമേകാ നൈവാസി പ്രകടിതവരാഭീത്യഭിനയാ_
_ഭയാത്ത്രാതും ദാതും ഫലമപിച വാഞ്ഛാസമധികം_
_ശരണ്യലോകാനാം തവ ഹി ചരണാവേവ നിപുണൗ "

_(ലോകങ്ങൾക്കു ശരണ്യയായ അല്ലയോ ദേവീ ! അന്യദേവഗണങ്ങൾ അഭയവരമുദ്രകൾ കൈകൾ കൊണ്ടു കാണിക്കുന്നു. നിന്തിരുവടി വരാഭീതികളായ മുദ്രകൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഭയത്തിൽ നിന്നു രക്ഷിക്കാനും ആഗ്രഹിച്ചതിലേറെ ഫലം നൽകാനും അവിടത്തെ തൃപ്പാദങ്ങൾ തന്നെ സമർത്ഥങ്ങളാണല്ലോ) എന്നു സൗന്ദര്യലഹരിയിൽ ശങ്കരാചാര്യർ ദേവിയെ സ്തുതിക്കുന്നു.

_ലളിതാസഹസ്രനാമത്തിൽ'കാമദായിനീ, 'ഭക്തസൗഭാഗ്യദായിനീ, 'വാഞ്ഛിതാർത്ഥപ്രദായിനീ', 'ഭക്തിമത്കല്പലതികാ ' എന്നീ നാമങ്ങൾ ഈ ആശയം അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഓം ഈപ്സിതാർത്ഥപ്രദായിന്യൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം - 41

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

_ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രത്തിന്റെ മൂന്നാം അക്ഷരമായ 'ഈ' കൊണ്ടു തുടങ്ങുന്ന നാമങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നു.

41. ഈകാരരൂപാ

_ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ അക്ഷരമായ ഈകാരമായി രൂപം പൂണ്ടവൾ.ഈകാരം മഹാലക്ഷ്മിയെ കുറിക്കുന്നു. വസ്തുക്കളിലും ജീവികളിലും ആഹ്ലാദമായും സമ്പത്തായും ആകർഷകമായും കലകളിൽ രസമായും മഹാലക്ഷ്മീചൈതന്യമായി വർത്തിക്കുന്നവൾ.

_ഈകാരം പുല്ലിംഗമായി സ്വീകരിച്ചാൽ കാമദേവൻ എന്നർത്ഥം. ഈ അർത്ഥത്തിൽ ജീവികളെ പരസ്പരം ബന്ധിക്കുകയും പ്രപഞ്ചപ്രവർത്തനം സാദ്ധ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രതിക്ക് ആധാരമായി വർത്തിക്കുന്നവൾ._

_'ഈ' എന്ന ക്രിയാ ധാതുവിന് വ്യാപിക്കുക, ചലിക്കുക, ഉണ്ടാകുക, എന്നിങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ട അർത്ഥങ്ങൾ. ഈ അർത്ഥം കൊണ്ടു വ്യാഖ്യാനിച്ചാൽ വ്യാപന ശീല, വിഷ്ണുരൂപിണി എന്നർത്ഥം.

_മന്ത്രവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ക, ഏ എന്ന രണ്ടക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട കാമേശ്വരതത്ത്വത്തെയും കാമേശ്വരീതത്ത്വത്തെയ്യം ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ശിവശക് തൈക്യരൂപിണിയായി പ്രപഞ്ചരൂപത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നവൾ. "ഈ വ്യാപ്താവിതി ധാതോസ്തസ്യാവ്യാപ്തിസ്ത്രിതീയവർണാർത്ഥഃ'' എന്ന് വരിവസ്യാരഹസ്യം

ഓം ഈകാരരൂപായൈ നമഃ

42. ഈശിത്രീ

_നിയന്ത്രിക്കുന്നവൾ, ഭരിക്കുന്നവൾ. സർവ്വ പ്രപഞ്ചങ്ങളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന പരാശക്തി. എല്ലാത്തിനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൾ.

_വ്യക്തികളുടേയോ സമൂഹത്തിന്റെയോ ഇച്ഛ സമൂഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമായി രാഷ്ട്രങ്ങളും ശാസ്ത്ര സംവിധാനങ്ങളുമായി രൂപം കൊള്ളുന്നു. വ്യക്തിയുടെ ചേതനയായാലും സമൂഹചേതനയായാലും അതിനു പ്രേരകമാകുന്നതും അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും പരയായചിച്ഛക്തിയാണ്. പ്രവർത്തനത്തിനു പ്രേരണയായും പ്രവർത്തനമായും പ്രവർത്തഫലമായും ഫലഭോക്താവായും വർത്തിക്കുന്നതിനാൽ ഈശിത്രീ എന്നു നാമം.

ഓം ഈശിത്യൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 41

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

_ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രത്തിന്റെ മൂന്നാം അക്ഷരമായ 'ഈ' കൊണ്ടു തുടങ്ങുന്ന നാമങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നു.

41. ഈകാരരൂപാ

_ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ അക്ഷരമായ ഈകാരമായി രൂപം പൂണ്ടവൾ.ഈകാരം മഹാലക്ഷ്മിയെ കുറിക്കുന്നു. വസ്തുക്കളിലും ജീവികളിലും ആഹ്ലാദമായും സമ്പത്തായും ആകർഷകമായും കലകളിൽ രസമായും മഹാലക്ഷ്മീചൈതന്യമായി വർത്തിക്കുന്നവൾ._

_ഈകാരം പുല്ലിംഗമായി സ്വീകരിച്ചാൽ കാമദേവൻ എന്നർത്ഥം. ഈ അർത്ഥത്തിൽ ജീവികളെ പരസ്പരം ബന്ധിക്കുകയും പ്രപഞ്ചപ്രവർത്തനം സാദ്ധ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രതിക്ക് ആധാരമായി വർത്തിക്കുന്നവൾ._

_'ഈ' എന്ന ക്രിയാ ധാതുവിന് വ്യാപിക്കുക, ചലിക്കുക, ഉണ്ടാകുക, എന്നിങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ട അർത്ഥങ്ങൾ. ഈ അർത്ഥം കൊണ്ടു വ്യാഖ്യാനിച്ചാൽ വ്യാപന ശീല, വിഷ്ണുരൂപിണി എന്നർത്ഥം._

_മന്ത്രവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ക, ഏ എന്ന രണ്ടക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട കാമേശ്വരതത്ത്വത്തെയും കാമേശ്വരീതത്ത്വത്തെയ്യം ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ശിവശക് തൈക്യരൂപിണിയായി പ്രപഞ്ചരൂപത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നവൾ. "ഈ വ്യാപ്താവിതി ധാതോസ്തസ്യാവ്യാപ്തിസ്ത്രിതീയവർണാർത്ഥഃ'' എന്ന് വരിവസ്യാരഹസ്യം

ഓം ഈകാരരൂപായൈ നമഃ

42. ഈശിത്രീ

_നിയന്ത്രിക്കുന്നവൾ, ഭരിക്കുന്നവൾ. സർവ്വ പ്രപഞ്ചങ്ങളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന പരാശക്തി. എല്ലാത്തിനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൾ.

_വ്യക്തികളുടേയോ സമൂഹത്തിന്റെയോ ഇച്ഛ സമൂഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമായി രാഷ്ട്രങ്ങളും ശാസ്ത്ര സംവിധാനങ്ങളുമായി രൂപം കൊള്ളുന്നു. വ്യക്തിയുടെ ചേതനയായാലും സമൂഹചേതനയായാലും അതിനു പ്രേരകമാകുന്നതും അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും പരയായചിച്ഛക്തിയാണ്. പ്രവർത്തനത്തിനു പ്രേരണയായും പ്രവർത്തനമായും പ്രവർത്തഫലമായും ഫലഭോക്താവായും വർത്തിക്കുന്നതിനാൽ ഈശിത്രീ എന്നു നാമം.

ഓം ഈശിത്യൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 39

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

39. ഏകവീരാദിസംസേവ്യാ

_ഏകവീരൻ തുടങ്ങിയവരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നവൾ. ഏകവീരനാൽ മുഖ്യമായി സേവിക്കപ്പെടുന്നവൾ എന്നു രണ്ടു തരത്തിൽ ഈ നാമത്തെ വിഗ്രഹിക്കാം. ധൈര്യവും പരാക്രമവുമുള്ള യോദ്ധാവാണ് വീരൻ. അങ്ങനെയുള്ള വീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ ഏകവീരൻ.

_പുരാണ കഥകളെ ആധാരമാക്കി അഗ്നി, വിഷ്ണു, ഭീഷ്മർ, വീരഭദൻ തുടങ്ങി പലരെയും ഈ പദം കുറിക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിനാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൾ. അഗ്നിയാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൾ എന്നിങ്ങനെ അർത്ഥം കല്പിക്കാം._

_ഇന്ദ്രിയജയം നേടലാണ് യഥാർത്ഥവീര്യം. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവരിൽ സർവ്വശ്രേഷ്ഠൻ യോഗീശ്വരേശ്വരനായ ശിവൻ. ഈ പക്ഷത്തിൽ ശിവനാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൾ. യോഗിശ്രേഷ്ഠന്മാരിൽ പലരെയും ഏകവീരൻ എന്നു കുറിക്കാം. മഹായോഗിമാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൾ എന്നും വ്യാഖ്യാനിക്കാം.

_വീരശബ്ദം നടനെയും കുറിക്കും. ഏകവീരൻ ശ്രേഷ്ഠനായ നടൻ. ശ്രേഷ്ഠരായ നടന്മാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൾ എന്നും വ്യാഖ്യാനം._

' _ഏകവീരാ' എന്നു സ്ത്രീലിംഗശബ്ദമായും വിഗ്രഹിക്കാം. അപ്പോൾ ശ്യാമള, വരാഹി തുടങ്ങിയ പരിവാരദേവിമാരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നവൾ എന്നർത്ഥം.

_ലളിതാസഹസ്രനാമത്തിൽ 'വീരാരാധ്യാ' എന്നു നാമം.

ഓം ഏകവീരാദിസംസേവ്യായൈ നമഃ

40. ഏകപ്രാഭവശാലിനീ

_ഏകമായ പ്രാഭവത്തോടുകൂടിയവൾ. ഇവിടെ ഏകശബ്ദത്തിന് അതുല്യമായത് സർവ്വശ്രേഷ്ഠമായത് എന്നർത്ഥം. അതുല്യമായ പ്രാഭവത്തോടുകൂടിയവൾ. മറ്റെല്ലാ ശക്തികൾക്കും പരയായ ശക്തി പരാശക്തി.

ഓം ഏകപ്രാഭവശാലിന്യൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 36

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

36. ഏകാന്തപൂജിതാ

_ഏാകന്തത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നവൾ. 28ാം നാമത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ ഉദ്ധരിച്ച ഗീതാശ്ലോകങ്ങൾ ഓർക്കുക. ആരാധനയ്ക്ക് ഏകാന്തത നല്ല പശ്ചാത്തലമാണ്. ശബ്ദവും ബഹളവും ഇല്ലാത്ത ശുചിയായ സ്ഥലത്ത് നിവർന്നിരുന്ന് കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളെ ബന്ധിച്ച് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് മനസ്സിനെ ദേവിയുടെ നേർക്കു നയിച്ചുള്ള പൂജ എളുപ്പത്തിൽ ഫലപ്രാപ്തിയിലെത്തും. ആത്മനിയന്ത്രണം അഭ്യാസം കൊണ്ടു നേടിയാൽ ഏതു കോലാഹലത്തിലും മനസ്സു ദേവിയിൽ നിന്നു വേർപെടാതെ നിറുത്താൻ കഴിയും. അപ്പോഴും ഏകാന്തപൂജ മെച്ചമാണ്._

_മോക്ഷപ്രാപ്തി എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ പൂജിക്കപ്പെടുന്നവൾ എന്നും വ്യാഖ്യാനിച്ചു കാണുന്നു. ലക്ഷ്യം ഏതായാലും അന്തർമുഖത്വം പൂജയ്ക്ക് ആവശ്യമാണ്. 'അന്തർമുഖസമാരാദ്ധ്യാ, ബഹിർമുഖസുദുർല്ലഭാ ' എന്നു ലളിതാസഹസ്രനാമം.

_പ്രളയം കഴിഞ്ഞുള്ള ശൂന്യതയിൽ പുനഃസൃഷ്ടിക്കുള്ള ശക്തി തേടി ഈശ്വരനാൽ ഏകാന്തത്തിൽ  പൂജിക്കപ്പെടുന്നവൾ എന്നും.

ഓം ഏകാന്തപൂജിതായൈ നമഃ

37. ഏധമാനപ്രഭാ

_വർദ്ധിച്ച പ്രഭയുള്ളവൾ. എല്ലാ പ്രകാശവും ദേവിയുടെ വിഭൂതിയാണ്. പ്രകാശം ജ്ഞാനമാണ്. സർവ്വജ്ഞാനനിധിയായ ലളിതാംബികയുടെ അനന്തപ്രഭയുടെ അല്പ മയൂഖങ്ങളെയാണ് നാം ജ്ഞാനമെന്നു പറയുന്നത്. നമുക്ക് പ്രകാശത്തിന് സൂര്യചന്ദ്രന്മാരുടെയും അഗ്നിയുടെയും നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും സഹായം വേണം. സൂര്യചന്ദ്രതാരകാദികളുടെ പ്രകാശം ആവശ്യമില്ലാത്ത ജ്യോതിർമണ്ഡലത്തിലാണ് ദേവിയുടെ ആസ്ഥാനം. സ്വയം ജ്യോതിയായ പരാശക്തിയുടെ പ്രഭയ്ക്ക് ക്ഷയമില്ല. ഉത്തരോത്തരം അത് വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടേ ഇരിക്കുന്നതിനാൽ ഏധമാനപ്രഭാ എന്നു നാമം. 'പരം ജ്യോതി, പരം ധാമ' എന്നീ നാമങ്ങളിൽ ലളിതാസഹസ്രനാമം ഈ ആശയം ആവിഷ്കരിക്കുന്നു.

ഓം ഏധമാനപ്രഭായൈ നമഃ

  38.   ഏജദനേജജ് ജഗദീശ്വരീ

_ഏജത് - ജീവനുള്ളത്, ചരമായത്, അനേജത് - ചലിക്കാത്തത്; ചരവും അചരവുമായ എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഈശ്വരി ആയവൾ. പരാശക്തിയായ ദേവി തന്നെയാണ് ജഗദ്രൂപത്തിൽ വർത്തിക്കുന്നത്.ജഗത്തിലുള്ള ജീവനുള്ളതും ജഡവുമായ വസ്തുക്കൾക്ക് നിയാമക ചൈതന്യവും ലളിതാംബിക തന്നെ. ഏജത്തും അനേജത്തുമായി പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള എല്ലാത്തിനും ഈശ്വരി.

' _അനേകകോടിബ്രഹ്മാണ്ഡജനനീ, ആബ്രഹ്മകീടജനനീ, ജഗദീകന്ദാ, ചേതനാരൂപാ, ജഡശക്തി' തുടങ്ങി പല നാമങ്ങളിൽ ലളിതാസഹസ്രനാമം ഈ ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഓം ഏജദനേജജ് ജഗദീശ്വര്യൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 31

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

31. ഏനഃകൂടവിനാശിനീ

_ഏനസ് എന്നതിന് പാപം, ദുരിതം, ആപത്ത്, എന്നൊക്കെ ബന്ധപ്പെട്ട അർത്ഥങ്ങൾ. കൂടം - സമൂഹം, ഏനസ്സുകളുടെ സമൂഹത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ. ദേവിയെ സ്മരിക്കുന്ന നിമിഷത്തിൽ ഏനസ്സുകൾ - അവ പാപങ്ങളായാലും പാപജന്യമായ ദുരിതങ്ങളായാലും സ്വയം നശിക്കും. ആപദി കിം കരണീയം സ്മരണീയം ചരണയുഗളമംബായാഃ ( ആപത്തിൽ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? അമ്മയുടെ തൃപ്പാദങ്ങൾ രണ്ടും സ്മരിക്കണം ) എന്ന് പ്രഥിതമായ സൂക്തമാണല്ലോ.

" _മേരുപർവ്വതമാത്രോ fപി രാശിഃ പാപസ്യ കർമണഃ_
_കാത്യായനീം സമാസാദ്യ നശ്യതി ക്ഷണമാത്രതഃ_
_ദുർഗാർചനരതോ നിത്യം മഹാപാതകസംഭവൈഃ_
_ദോഷൈർന്നലിപ്യതേ വീര പദ്മപത്രമിവാംഭസി_ "

_(മേരു പർവ്വതത്തോളം കുന്നുകൂടിയ പാപങ്ങൾപോലും കാത്യായനീ ദേവിയെ സ്മരിക്കുന്ന നിമിഷത്തിൽ നശിക്കുന്നു. താമരയിലയിൽ ജലം പറ്റാത്തതുപോലെ ദുർഗ്ഗാദേവിയെ അർച്ചിക്കുന്നവനിൽ മഹാപാതക സംഭവങ്ങളായ ദോഷങ്ങൾ പറ്റാതാകുന്നു) എന്ന് പദ്മപുരാണം._

" _കൃതസ്യാഖിലപാപസ്യ ജ്ഞാനതോ f ജ്ഞാനതോപി വാ_
_പ്രായശ്ചിത്തം പരം പ്രോക്തം പരാശക് തേഃ പദസ്മൃതിഃ_ "

_(അറിഞ്ഞോ അറിയാതേയോ ചെയ്തുപോയ എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും സർവ്വശ്രേഷ്ഠമായ പ്രായശ്ചിത്തം പരാശക്തിയുടെ പാദസ്മരണമാണ്  എന്ന് ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം. നിഷ്പാപാ, പാപനാശിനീ, പാപാരണ്യദവാനലാ തുടങ്ങി പല നാമങ്ങളാൽ ലളിതാസഹസ്രനാമം ഈ ആശയം ആവിഷ്കരിക്കുന്നു.

ഓം ഏനഃകൂടവിനാശിന്യൈ നമഃ

32.ഏകഭോഗാ

_ഏകനായ കാമേശ്വരനോടു ചേർന്നു ഭോഗം അനുഭവിക്കുന്നവൾ. ശിവനും ശിവയും രണ്ടല്ല. പ്രപഞ്ചോത്പത്തി കാരണമായ ലളിതാംബികതന്നെ ശിവശക് ത്യൈക്യരൂപിണിയായി പ്രപഞ്ചത്തെ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ ഏകഭോഗ എന്നു നാമം. ഭോഗത്തിനു ശരീരമെന്നും അർത്ഥം. പ്രപഞ്ചമാകെ ലളിതാംബികയുടെ ശരീരമാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള എല്ലാ ജീവികളും വസ്തുക്കളും ദേവിയുടെ അവയവങ്ങൾ. അങ്ങനെ ഏകശരീരയായി വർത്തിക്കുന്നതിനാലും ഏകഭോഗ._

_ഭോഗശബ്ദത്തിനു സർപ്പശരീരമെന്നും സർപ്പത്തിന്റെ ഫണമെന്നും അർത്ഥമുണ്ട്. മൂന്നരച്ചുറ്റായ സർപ്പത്തിന്റെ ആകൃതിയിൽ മുലാധാരത്തിൽ ഉറങ്ങുകയും അനുകൂല സാഹചര്യത്തിൽ ഉണർന്നുയർന്നു സഹസ്രാരത്തെ പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കുണ്ഡലിനീരൂപത്തിൽ വർത്തിക്കുന്ന ചൈതന്യമെന്ന് ഈ പക്ഷത്തിൽ അർത്ഥം.

_ഭോഗത്തിനു സുഖസാക്ഷാത്കാരം എന്നു സാമാന്യമായ വ്യാവഹാരികാർത്ഥം. ദേവീ ഭക്തന്മാർക്ക് എല്ലാ സുഖങ്ങളും സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ കഴിയുമെന്നു വ്യംഗ്യ സൂചന. 'ഭോഗിനീ ' എന്നു ലളിതാസഹസ്രനാമം.

ഓം ഏകഭോഗായൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ- 29

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

29. ഏഷണാരഹിതാദൃതാ

_ഏഷണാരഹിതരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൾ. എന്തിന്റെയെങ്കിലും നേർക്കുള്ള അഭിലാഷമാണ് ഏഷണ. പുത്രേഷണം, വിത്തേഷണ, ലോകേഷണ എന്ന് ഏഷണകളെ ആചാര്യന്മാർ മൂന്നായി പറയുന്നു. ഭൗതിക വസ്തുക്കളിലും ബന്ധുക്കളിലും പദവിയിലും പ്രശംസയിലും ഒക്കെയുള്ള ആഗ്രഹം മനുഷ്യനെ അനന്തമായ കാമങ്ങളുടെ ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ചു അവശനാക്കുന്നു. ഒരാഗ്രഹം സാധിച്ചാൽ അതിൽ നിന്നും ഒരായിരം ആഗ്രഹങ്ങൾ നാമ്പിടുന്നു. ഓരോന്നും സാധിക്കുമ്പോൾ ക്ഷണികമായ തൃപ്തിയും സുഖവും തോന്നുമെങ്കിലും അവ ദുഃഖത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു. ഏഷണയിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയ വ്യക്തിക്ക് പരമസത്യത്തെക്കുറിച്ചോ ഈശ്വരനെക്കുറിച്ചോ ചിന്തിക്കാൻ സമയം കിട്ടാറില്ല. കാമക്രോധലോഭമോഹമദമാത്സര്യാദികൾ ഏഷണയുടെ സഹകാരികളാണ്. ഏഷണ ഉപേക്ഷിച്ച നിർമലമായ മനസ്സിൽ ജഗദംബികയുടെ സർവ്വമോഹനമായ രൂപം പ്രകാശിക്കും. ഏഷണാരഹിതന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവളാണ് ലോകമാതാവ്._

ഓം ഏഷണാരഹിതാദൃതായൈ നമഃ

30. ഏലാസുഗന്ധിചികുരാ

_ഏലത്തിന്റെതുപോലെയുള്ള സുഗന്ധം സ്വാഭാവികമായി പ്രസരിക്കുന്ന തലമുടിയുള്ളവൾ.ദേവിയുടെ സ്ഥൂലരൂപ വർണ്ണനയുടെ ഭാഗമായ നാമം. ഉപാസ്യദേവതയുടെ രൂപം സങ്കല്പിച്ച് ഓരോ അവയവമായി വർണ്ണിച്ചു സ്തുതിക്കുന്നത് ആരാധനയുടെ ഭാഗമാണ്. ഇവിടെ ദേവിയുടെ ചികുരത്തിന്റെ സുഗന്ധം വർണ്ണിക്കുന്നു.

ഓം ഏലാസുഗന്ധിചികുരായൈ നമഃ

_ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 28

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

28. ഏകാഗ്രചിത്തനിർധ്യാതാ

ഏകാഗ്രമായ ചിത്തത്തോടെ ധ്യാനിക്കപ്പെടേണ്ടവൾ. 'ഏകഭക്തി'  എന്നു മുൻ നാമത്തിൽ പറഞ്ഞതിന്റെ പ്രയോഗം ഈ നാമം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

_ഉപാസന ഫലത്തിലെത്താൻ മനസ്സിന് ഏകാഗ്രത കൈവരണം. ഏതു വിദ്യയിലും ഏകാഗ്രത ഫലസിദ്ധിക്ക്  ആവശ്യമാണ്. മഹാഭാരതത്തിൽ കൗരവ പാണ്ഡവർ ആയുധവിദ്യ അഭ്യസിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലെ ഒരു സംഭവം വ്യാസഭഗവാൻ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു മരക്കൊമ്പിൽ ഒരു കൃത്രിമക്കിളിയെ ആചാര്യൻ വച്ചു. അതിനെ എയ്തു താഴെ വീഴ്ത്തുകയാണു വേണ്ടത്. പാണ്ഡവ ജ്യേഷ്ഠനായ ധർമ്മപുത്രർ വില്ലേന്തി അമ്പു തൊടുത്തു. ലക്ഷ്യത്തിൽ കണ്ണുറപ്പിച്ച് അതു തൊടുത്ത ശിഷ്യനോടു ഗുരു ചോദിച്ചു 'നീ എന്തു കാണുന്നു?' ശിഷ്യൻ പറഞ്ഞു ''ആചാര്യ, ഞാൻ അങ്ങയെ കാണുന്നു. എന്റെ സഹോദരന്മാരെ കാണുന്നു, ഈ കാനനം കാണുന്നു, കിളി ഇരിക്കുന്ന മരവും കിളിയും എനിക്കു കാണാം  ''  - " അമ്പു തിരികെ ആവനാഴിയിൽ ഇടൂ" എന്നായിരുന്നു ദ്രോണാചാര്യരുടെ നിർദ്ദേശം. അർജ്ജുനന്റെ ഊഴം വന്നപ്പോഴും ചോദ്യം ആചാര്യൻ ആവർത്തിച്ചു. " നീ എന്തു കാണുന്നു? " "ഞാൻ ലക്ഷ്യമായ കിളിയെ കാണുന്നു ". "എന്നെ കാണുന്നുണ്ടോ?" "ഇല്ല . കിളി ഇരിക്കുന്ന മരം കാണുന്നുണ്ടോ?" "ഇല്ല. കിളിയെ മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളു" " കിളിയെ മുഴുവൻ കാണുന്നുണ്ടോ ?" '' ''ഇല്ല. ശരവേധ്യമായ അതിന്റെ കഴുത്തു മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളു" . ''ശരി  അമ്പയയ്ക്കൂ ". വില്ലിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട അമ്പ് കിളിയുടെ  കഴുത്തിൽ തറച്ചു.

പ്രപഞ്ചവ്യവഹാരങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയ മനസ്സിന് അർജ്ജുനന്റെ ഏകാഗ്രത ക്ഷിപ്രസാധ്യമല്ല. എങ്കിലും ഏകാഗ്രതക്കുവേണ്ടിയുള്ള നിരന്തരമായ അഭ്യാസം ഉപാസകനു വേണം. ഭഗവദ്ഗീതയിൽ ഏകാഗ്രത നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്.

" യോഗീ യുഞ്ജീത സതതമാത്മാനം രഹസി സ്ഥിതഃ
ഏകാകീ യതചിത്താത്മാ നിരാശീരപരിഗ്രഹഃ
ശുചൗ ദേശേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ സ്ഥിര മാനസ മാത്മനഃ
നാത്യു (ച്ഛിതം നാതി നീചം ചൈലാജിനകുശോത്തരം
തത്രൈകാഗ്രം മനഃ ക്യത്വാ യതചിത്തേന്ദ്രിയ ക്രിയഃ
ഉപവിശ്യാസനേ യുഞ്ജ്യാദ്യോഗമാത്മ വിശുദ്ധയേ
സമം കായശിരോഗ്രീവം ധാരയന്നചലം സ്ഥിരഃ
സംപ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വം ദിശശ്ചാനവലോകയൻ
പ്രശാന്താത്മാ വിഗതഭീർ ബ്രഹ്മചാരിവ്രതേ സ്ഥിതഃ
മനസ്സംയമ്യ മച്ചിത്തോ യുക്ത ആസീത മത്പരഃ
യുഞ്ജന്നേവം സദാത്മാനം യോഗീ നിയതമാനസഃ
ശാന്തിം നിർവാണ പരമാം മത്സംസ്ഥാമധിഗച്ഛതി

ഏകാകിയായി മറ്റാളുകൾ ഇടപെടാൻ ഇടയില്ലാത്ത ഗൂഡസ്ഥലത്ത് മനസ്സും ദേഹവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അടക്കി ആശ്രയമില്ലാത്തവന്നായി ഒന്നും പരിഗ്രഹിക്കാത്തവനായി ഒതുങ്ങിക്കൂടണം. ശുചിയായ പ്രദേശത്ത് അധികം ഉയരമില്ലാതെയും അധികം താഴാതെയും കുശപ്പുല്ല്, മാന്തോൽ, വസ്ത്രം എന്നിവ വിരിച്ച് ഇരിക്കാനുള്ള ആസനം ഒരുക്കണം.ആ ആസനത്തിലിരുന്ന് മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, ഇന്ദ്രിയവ്യാപാരങ്ങൾ അടക്കി, ആത്മശുദ്ധിക്കായി ധ്യാനിക്കണം. ദേഹം, കഴുത്ത്, തല എന്നിവയെ നേരേയാക്കി ചലിക്കാതെ നിശ്ചലനായിരുന്ന് നാസികാഗ്രത്തിൽ നോട്ടമുപ്പിച്ച് മറ്റു ദിക്കുകളിൽ നോക്കാതെ ശാന്ത മാനസനായി 'നിർഭയനായി' ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തോടെ മനസ്സിനെ വിഷയങ്ങളിൽ വ്യാപരിക്കാതെ നിയന്ത്രിച്ച് എന്നിൽ ചിത്തത്തെ ഉറപ്പിച്ച് എന്നെത്തന്നെ ധ്യാനിക്കണം. ഇങ്ങനെ നിയതമനസ്സായി യോഗം ചെയ്യുന്നവൻ മോക്ഷാനുഭത്തിനുതകുന്നതും എന്റെ സ്വാധീനത്തിലുള്ളതുമായ ശാന്തിയെ പ്രാപിക്കും. യോഗി ദീക്ഷിക്കേണ്ട ചര്യകൾ ഭഗവാൻ തുടർന്നു പറയുന്നുണ്ട്. ഗീത ആറാം അദ്ധ്യായം നോക്കുക.

_ഇങ്ങനെ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി ധ്യാനിക്കുന്നവർക്ക് ദേവിയെ പ്രാപിക്കാനാകും. ക്ലിഷ്ടമായ ആത്മനിയന്ത്രണം കൊണ്ടു മാത്രം പ്രാപിക്കാവുന്നവളാകയാലാണ് ദേവിയെ 'ദുർഗ' എന്നു കീർത്തിക്കുന്നത്. ഏകഭക്തിയും ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെയുള്ള ധ്വാനവും ജഗത്മാതാവ് അർഹിക്കുന്നു.

ഓം ഏകാഗ്രചിത്തനിർധ്യാതായൈ നമഃ

ശ്രീവത്സം കടപ്പാട് 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 24

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം.

24.  ഏതത്തദിത്യനിർദേശ്യാ

ഏതത് - ഇത്, തത് - അത് എന്നു നിർദേശിക്കാൻ ആകാത്തവൾ. ഇതാ, ഇതാണ് ലളിതാംബിക എന്ന് ദേവിയെ നിർദ്ദേശിക്കാനാവില്ല. അതാ, അതാണ് ലളിതാംബിക എന്ന് ദൂരെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനുമാവില്ല. ദേവി അരൂപയാണ്. എല്ലാത്തിനും അപ്പുറത്തുള്ള പരമ ചൈതന്യമാണ്. പരാശക്തിയാണ്. വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആ ചൈതന്യത്തെ നിർദ്ദേശിക്കാൻ സാദ്ധ്യമല്ല. വാക്കുകളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതും  അവയ്ക്ക് വാഗ്രൂപം നൽകുന്നതും ആ ചൈതന്യമാണ്. ചരാചരാത്മകമായ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഓരോ അണുവും അണുസംഘാതമായ ഓരോ വസ്തുവും വസ്തുക്കളുടെ പ്രവർത്തനം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന ഓരോ പ്രതിഭാസവും ദേവിയാണ്. പക്ഷേ അവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് ദേവിയാണ് എന്നു നിർദ്ദേശിച്ചാൽ ആ നിർദ്ദേശം അപൂർണ്ണമായിരിക്കും. 'മനോവാചാമഗോചരാ' എന്നു ലളിതാസഹസ്രനാമം ദേവിയെ സ്തുതിക്കുന്നത് ഇക്കാരണത്താലാണ്.

ലൗകികനായ ഉപാസകന് ഏതു രൂപത്തിലും ദേവിയെ ആരാധിക്കാം. ആ ആരാധന ഉപാസകനെ ദേവിയിലേക്കു നയിക്കും. കാലം കൊണ്ട് സാക്ഷാത്കരിക്കാനും കഴിഞ്ഞേക്കാം. ഇതാണ്, അതാണ് എന്നു നിർദ്ദേശിക്കാൻ സാദ്ധ്യമല്ല.

ഓം ഏതത്തദിത്യനിർദേശ്യായൈ നമഃ

25. ഏകാനന്ദചിദാകൃതി

അത്, ഇത് എന്ന് ഏതെങ്കിലും ഉപാധിയെ ആധാരമാക്കി ലളിതാംബികയെ നിർദ്ദേശിക്കാനാവില്ല എന്ന് മുൻനാമം സൂചിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ പിന്നെ ദേവിയുടെ രൂപം എന്ത്? ഏകമായ ആനന്ദവും ചിത്തും ആണ് ദേവീരൂപം. ദുഃഖ സ്പർശമില്ലാത്ത അഖണ്ഡമായ ആനന്ദം. അതു തന്നെയാണ് പരമജ്ഞാനവും. ഏതൊന്നറിഞ്ഞാൽ അറിയപ്പെടേണ്ടതായി മറ്റൊന്നും അവശേഷിക്കുന്നില്ലയോ ആ ജ്ഞാനം. അവിദ്യയുടെ സ്പർശമില്ലാത്ത ജ്ഞാനം തന്നെയാണ് ആനന്ദം. രണ്ടു പദങ്ങളും കുറിക്കുന്നത് ഒരേ കാര്യമാണ്. രണ്ടായി പറഞ്ഞത് ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള സൗകര്യത്തിനു വേണ്ടി. ആനന്ദവും ജ്ഞാനവും ഏകീഭവിച്ച ആ കൃതിയുള്ളവൾ.

ഓം ഏകാനന്ദചിദാകൃത്യൈ നമഃ

കടപ്പാട്  ശ്രീവത്സം 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 21

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം അക്ഷരമായ 'ഏ' കൊണ്ടു തുടങ്ങുന്ന നാമങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നു.

21.ഏകാരരൂപാ

പഞ്ചദശാക്ഷരിയായ ശ്രീവിദ്യാമന്ത്രത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരമാണ് 'ഏ'. ആ അക്ഷരം സ്വരൂപമായവൾ.

ശിവശക് ത്യൈക്യ രൂപിണിയായ ജഗദംബികയുടെ ശിവ ചൈതന്യം 'ക'കാരം കൊണ്ട് മന്ത്രത്തിൽ ആവിഷ്കരിച്ചു. ശ്രീവിദ്യയുടെ പ്രാണ രൂപിണിയായ ചൈതന്യത്തെ കാമേശ്വരീ രൂപത്തിൽ 'ഏ ' എന്ന മന്ത്രാക്ഷരം ആവിഷ്കരിക്കുന്നു. ക, ഏ എന്ന രണ്ടക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നിഷ്ക്രിയമായ ഭാവവും പ്രപഞ്ചമായി പ്രതിഭാ സിക്കുന്ന ഭാവവും ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

'ഏ ' എന്ന പദത്തിന് വിഷ്ണു എന്നും അർത്ഥം പ്രപഞ്ചമായി വ്യാപിക്കുന്നതും പ്രപഞ്ചമാകെ വ്യാപ്തമായതും സ്ഥിതി രൂപവുമായ സാത്വിക ചൈതന്യം ഏകാരം കൊണ്ടു സൂചിതമാകുന്നു. കകാരത്തെത്തുടർന്ന് ഏകാരം ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ ശിവശക്തികളുടെ ഐക്യം സർവ്വരക്ഷാകരമായ വിഷ്ണുരൂപത്തിൽ ഉണരുന്നു.

ഓം ഏകാരരൂപായൈ നമഃ

കടപ്പാട്  ശ്രീവത്സം 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 19

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

19. കാരയിത്രീ

ചെയ്യിക്കുന്നവൾ. "താനൊന്നും ചെയ്യാതെ സർവ്വം ചെയ്തീടുന്ന പരാശക്തിയാണു ദേവി. ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരും മറ്റു ദേവതാ ശക്തികളും ദേവിയുടെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടിസ്ഥിതിലയങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നു.

"ജഗത്സൂതേ ധാതാ ഹരിരവതി രുദ്രഃ ക്ഷപയതേ

തിരസ്കുർവന്നേതത് സ്വമപിവപുരീശസ്തിരയതി

സദാപൂർവഃ സർവം തദിദമനുഗൃഹ്ണാതി ച ശിവ

സ്തവാജ്ഞാമാലംബ്യ ക്ഷണചലിതയോർഭ്രൂലതികയോഃ "

ബ്രഹ്മാവ് പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. വിഷ്ണു അതിനേ സംരക്ഷിക്കുന്നു. രുദ്രൻ അതിനെ സംഹരിക്കുന്നു. മഹേശ്വരൻ പ്രപഞ്ചത്തെ തന്നിലടക്കി സ്വയം മറയുന്നു. നിന്തിരുവടിയുടെ പുരികക്കൊടികളുടെ അല്പചലനത്താലുള്ള ആഞ്ജ ലഭിക്കുമ്പോൾ സദാശിവൻ അവയെല്ലാം വീണ്ടും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു.) എന്നു സൗന്ദര്യ ലഹരി 24-ാം ശ്ലോകം.

ഓം കാരയിന്യൈ നമഃ

20. കർമഫലപ്രദാ

എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നവൾ. ദേവി കർമ്മസാക്ഷിണി ആണെന്ന് 18-ാം നാമത്തിൽ പറഞ്ഞു. എല്ലാ കർമ്മങ്ങളുടേയും കാരയിത്രിയായി കർമ്മങ്ങൾക്കു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതും ദേവി തന്നെയാണന്നു 19-ാം നാമം സൂചിപ്പിച്ചു. എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും ഫലമുണ്ട്. നല്ല കർമ്മങ്ങൾക്ക് നല്ല ഫലങ്ങളും ചീത്ത കർമ്മങ്ങൾക്ക് ദുരിതഫലങ്ങളും. പ്രകൃതിയുടെ സനാതന നിയമമാണിത്. കർമ്മങ്ങൾക്കുയോജിച്ച ഫലം നൽകുന്നതും ദേവിതന്നെ.

ഓം കർമ്മഫലപ്രദായൈ നമഃ

കടപ്പാട്  ശ്രീവത്സം 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 16

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

16. കഞ് ജലോചനാ

'കഞ് ജം' എന്ന പദത്തിന് ജലത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് എന്നു വാച്യാർത്ഥം. ദേവിയുടെ നയനങ്ങളെ വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ താമരയിതൾ എന്ന് അർത്ഥം. താമരയിതൾപോലെ മനോഹരമായ നയനങ്ങളുള്ളവൾ, സുന്ദരി.

'കഞ് ജം' എന്നതിന് അമൃതം എന്നും അർത്ഥം ഈ പക്ഷത്തിൽ കാരുണ്യാമൃതം വർഷിച്ച് ഭക്തരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവൾ.

'കഞ് ജ' എന്നു പുല്ലിംഗമായി സ്വീകരിച്ചാൽ ബ്രഹ്മാവ്' എന്നർത്ഥം. ഈ അർത്ഥം സ്വീകരിച്ചാൽ ബ്രഹ്മാവും ബ്രഹ്മ സൃഷ്ടമായ പ്രപഞ്ചവും ദേവിയുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നുണ്ടായി എന്നു വ്യാഖ്യാനം .

ഓം കഞ് ജലോചനായൈ നമഃ

17. കമ്രവിഗ്രഹാ

ആകർഷകമായ രൂപമുള്ളവൾ. അതിമനോജ്ഞമായ ആകാര സുഷമയുള്ളവൾ. ദേവിയുടെ സ്ഥൂലരൂപ വർണ്ണനയുടെ ഭാഗമായി ഈ നാമത്തെ കണക്കാക്കണം. ആനന്ദമയമായ ലളിതാ രൂപത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നവൾ എന്നും.

ഓം കമ്രവിഗ്രഹായൈ നമഃ

18. കർമാദിസാക്ഷിണീ

എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും സാക്ഷിയായുള്ളവൾ. അഖിലഭുവനവ്യാപ്തയായ  പരാശക്തിയാണു ദേവി. ലോകമാകെ ദേവിയുടെ നയനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. വ്യക്തിയുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും ദേവി അറിയുന്നു. കർമ്മങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവളും ദേവിതന്നെ. ലളിതാസഹസ്രനാമത്തിൽ ''വിശ്വസാക്ഷിണീ, സാക്ഷിവർജിതാ " എന്ന നാമങ്ങൾ ഈ ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഓം കർമാദിസാക്ഷിണ്യൈ നമഃ

കടപ്പാട്  ശ്രീവത്സം 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 14

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

14. കർപ്പൂരവീടിസൗരഭ്യകല്ലോലിതകകുപ്തടാ

കർപ്പൂരവീടികയുടെ സൗരഭ്യം കൊണ്ട് കല്ലോലിതമായ കുപ്തടങ്ങളോടുകൂടിയവൾ.

ഈ നാമം ലളിതാംബികയുടെ സ്ഥൂലരൂപ വർണ്ണനയിൽ പെടുന്നു. ദേവി കർപ്പൂര വീടിക ആസ്വദിക്കുന്നു. അതിന്റെ സൗരഭ്യം കകുപ്തsങ്ങളെ കല്ലോലിതമാക്കുന്നു.

" ''ഏലാലവംഗകർപ്പൂരകസ്തൂരീകേസരാദിഭിഃ ജാതീ

ഫലദലൈഃ പൂഗൈർലല്ലാംഗല്യൂഷണനാഗരെഃ ചൂർണൈഃ

ഖദിരസാരൈശ്ച യുക്താ കർപ്പൂര വീടികാ ''

എന്ന ലക്ഷണപ്രകാരം ഏലം, ലവംഗം, പച്ചക്കർപ്പൂരം, കസ്തൂരി, ജാതിക്കാ, ജാതിപത്രി തുടങ്ങിയവ കലർന്ന താംബൂലമാണ് കർപ്പൂരവീടിക. ദേവി അതു ചവയ്ക്കുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന സുഗന്ധം കുകുഭങ്ങളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. (കുകുഭത്തിന് ദിക്ക് എന്നർത്ഥം.) ആ സുഗന്ധം കടലിലെ തിരകൾ പോലെ ദിഗന്തരങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ച് പ്രപഞ്ചമാകെ സുഗന്ധിയായിത്തീരുന്നു.

"കർപൂരവീടികാമോദസമകർഷദ്ദിഗന്തരാ" എന്ന് ലളിതാസഹസ്രനാമം.

ഓം കർപ്പൂരവീടിസൗരഭ്യകല്ലോലിതകകുപ്തടായൈ നമഃ

കടപ്പാട്   ശ്രീവത്സം 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 09

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

9.കരുണാമൃതസാഗരാ

കരുണയാകുന്ന അമൃതത്തിനു സമുദ്രമായവൾ. തന്റെ സന്താനങ്ങളായ എല്ലാജീവികളോടും കാരുണ്യമുള്ളവളാണ് ലളിതാംബിക. ദേവിയുടെ കാരുണ്യം അമൃതം പോലെയാണ്. ജരാനരകളും മൃത്യുവും ഒഴിവാക്കുന്ന ദിവ്യൗഷധമാണ് അമൃതം . ദേവിയുടെ കാരുണ്യം എല്ലാ ആപത്തുകളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.  ദേവീ കാരുണ്യത്തിന് അളവില്ല. സീമകളുമില്ല. അതിനാൽ സാഗരം എന്ന പ്രയോഗം. പാൽക്കടൽ കടഞ്ഞുകിട്ടിയ സത്താണ് അമൃതം.

കരുണയാകുന്ന അമൃതം നിറഞ്ഞ സമുദ്രമായി ദേവിയെ കല്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

ലളിതാസഹസ്രനാമത്തിൽ 'കരുണാരസസാഗരാ' എന്ന നാമം ഈ ആശയം അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഓം കരുണാമൃതസാഗരായൈ നമഃ

10. കദംബകാനനാവാസാ

കദംബവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉദ്യാനത്തിൽ വസിക്കുന്നവൾ. കദംബം കല്പകവൃക്ഷമാണെന്ന് ആചാര്യന്മാർ. സന്താനം, ഹരിചന്ദനം, മന്ദാരം, പാരിജാതം, കദംബം (കല്പവൃക്ഷം) എന്ന് ദേവ വൃക്ഷങ്ങൾ അഞ്ച്. ഇവ യഥാക്രമം മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ചിത്തം, അഹങ്കാരം, ഹൃദയം എന്നിവയെ കുറിക്കുന്നുവെന്ന് ആചാര്യ മതം. ഈ പക്ഷത്തിൽ സദ്വാസനകൾ ഉളവാക്കുന്ന ഭക്തരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവൾ എന്നു വ്യാഖ്യാനം. ദേവിയെ സ്തുതിക്കുന്ന സ്ത്രോത്രങ്ങളിൽ മിക്കതിലും കദംബ വൃക്ഷത്തിനും കാദംബരിക്കും ആചാര്യന്മാർ സ്ഥാനം നല്കിക്കാണുന്നു. കദംബ വൃക്ഷങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചിന്താമണി ഗൃഹത്തിൽ ദേവി വിരാജിച്ചരുളുന്നതായി സങ്കല്പം.

ഓം കദംബകാനനാവാസായൈ നമഃ

കടപ്പാട്   ശ്രീവത്സം 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 08

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

8. കല്മഷഘ്നീ

കല്മഷത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ. കല്മഷം എന്നതിന് പാപം, അജ്ഞാനം, ഇരുട്ട് എന്നിങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ട അർത്ഥങ്ങൾ. അഞ്ജാനം അകറ്റി ജ്ഞാനം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നവൾ, പ്രകാശരൂപത്തിൽ അന്ധകാരത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ, പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ എന്നു വ്യാഖ്യാനം. ഈ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ്. അജ്ഞാനമാണ് പാപത്തിനു കാരണം. കർമ്മവശരായ ജീവികൾ ജ്ഞാനികളാണെങ്കിൽക്കൂടി മായയ്ക്കു വഴങ്ങി പാപം ചെയ്തു പോകും. പാപഫലമായി ദുരിതങ്ങളുണ്ടാകും. നിയതിയുടെ നീക്കുപോക്കില്ലാത്ത വ്യവസ്ഥയാണിത്. ലളിതാംബികയെ ആരാധിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ പ്രകാശത്താൽ ഇരുട്ടെന്ന പോലെ സ്വാഭാവികമായി നശിക്കും. പാപം നശിക്കുമ്പോൾ പാപഫലമായ ദുരിതാനുഭവങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും.

ഉപാസകന്റെ പാപങ്ങളെയും പാപജന്യമായ ദുരിതത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നവൾ

ഓം കല്മഷഘ്ന്യൈ നമഃ

കടപ്പാട്   ശ്രീവത്സം 

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ - 0 4

ശ്രീലളിതാത്രിശതീ വ്യാഖ്യാനം

4. കല്യാണശൈലനിലയാ

കല്യാണരൂപമായ ശൈലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൾ. 'ശൈലം' എന്നതിന് ശിലാമയമായത് എന്ന് പദാർത്ഥം'. മംഗളരൂപമായ ശില ചിന്താമണി. ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം കൊടുക്കുന്ന ചിന്താമണികൊണ്ടു നിർമ്മിതമായ ഗൃഹത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൾ. "ചിന്താമണിഗൃഹാന്തസ്ഥാ" എന്ന് ലളിതാസഹസ്രനാമം.

"ശൈലം" എന്നതിന് പർവ്വതം എന്നു പ്രസിദ്ധമായ അർത്ഥം. 'പർവ്വതത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൾ' എന്ന് ഈ പക്ഷത്തിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കാം. പർവ്വതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം സുമേരു. സ്വർണ്ണമയമായ ഈ പർവ്വതം സർവ്വദേവന്മാരുടേയും ആസ്ഥാനമാണ്. അതിന്റെ മദ്ധ്യശൃംഗത്തിൽ സകല ദേവന്മാരാലും സംസേവിതയായി ദേവി വിരാജിക്കുന്നു. "സുമേരു മധ്യശൃംഗസ്ഥാ" എന്നു ലളിതാസഹസ്രനാമം.

ശ്രീചക്രത്തിന് മേരുരൂപവുമുണ്ട്. മേരുചക്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യശൃംഗത്തിൽ ബിന്ദുസ്ഥാനത്ത് വിരാജിക്കുന്നവൾ. പിണ്ഡാണ്ഡത്തിൽ മനുഷ്യശരീരത്തിൽ നട്ടെല്ലിനെ 'മേരു' എന്നു തന്ത്രശാസ്ത്രം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. കുണ്ഡലിനീരൂപത്തിൽ ശരീരവ്യാപാരങ്ങൾക്കു നിയാമകശക്തിയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പരമചൈതന്യം എന്നു വ്യാഖ്യാനം.

ഓം കല്യാണശൈലനിലയായൈ നമഃ

5.കമനീയാ

ആഗ്രഹിക്കപ്പെടേണ്ടവൾ. ആകർഷകമായ ഗുണങ്ങളുള്ളവൾ. ദേവി ത്രിപുരസുന്ദരിയാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിൽ സുന്ദരമായും ആകർഷകമായും എന്തൊക്കെയുണ്ടോ അവയിൽ എല്ലാമുള്ള ആകർഷകത്വം ദേവീ ചൈതന്യമാണ്. എല്ലാ സൗന്ദര്യത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനും ആധാരഭൂതയായ ദേവി സർവ്വചരാചരങ്ങൾക്കും അമ്മയാണ്. ശിശുക്കൾ അമ്മയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ എല്ലാ പ്രപഞ്ചവും ദേവിയുടെ നേർക്ക് ആകൃഷ്ടമാകുന്നു. എല്ലാത്തിനേയും തന്നിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്ന മാതൃവാത്സല്യം കൊണ്ട് ദേവി ഏവർക്കും കമനീയയാണ്.

ഓം കമനീയായൈ നമഃ

കടപ്പാട്   ശ്രീവത്സം